Από την Κυριακή 12 Σεπτεμβρίου έως την Δευτέρα 4 Οκτωβρίου, ο Δήμος Νίκαιας, ο μεγαλύτε- ρος προσφυγικός δήμος της χώρας μετά την Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με τους προσφυ- γικούς συλλόγους της πόλης, τιμά την ιστορία του διοργανώνοντας εκδηλώσεις μνήμης.

Εμείς αισθανόμαστε ασήμαντοι να γράψουμε κάτι πέρα από αυτό. Θα προσπαθήσουμε μοναχά να σας μεταφέρουμε, μέσα από ένα μικρό μόνο απόσπασμα του βιβλίου της κας Αρχοντίας Βασ. Παπαδοπούλου* “Αττική Νίκαια, Η ιστορία της προσφυγικής μεγαλούπολης”, λίγες μόνο εικόνες από τις πρώτες στιγμές της δημιουργίας της.

.

Η Νίκαια της Αττικής ανήκει στις ιδιότυπες πόλεις που δημιουργήθηκαν μετά την Εθνική Κατα- στροφή του 1922, από τους Έλληνες της Μ. Ασίας, του Πόντου και της λοιπής Ανατολής όταν εκπατρισμένοι από τις τρισχιλιόχρονες κοιτίδες της Ελληνικής Ανατολής, αναζήτησαν καταφύγιο στην Μητέρα-Πατρίδα.
Η ιδιοτυπία αυτών των πόλεων συνίσταται στο γεγονός της συγκατοίκησης ανθρώπων προερχομένων από διαφορετικές περιοχές της Ανατολής, με δια φορετικές ασχολίες, με άλλη νοοτροπία, που είχαν ως συνδετικό κρίκο την κοινή ελληνική καταγωγή, την ελληνική γλώσσα, την Ορθόδοξη Πίστη, κοινά ήθη και έθιμα, αλλά επάνω και πρώτα απ’ όλα τους ένωνε η κοινή μοίρα του ακούσιου ξεριζωμού.
Το Ελληνικό Κράτος, για ν’ αντιμετωπίσει την άφιξη 1.500.000 ανθρώπων, οι οποίοι είχαν εξαναγκασθεί να εγκαταλείψουν στην Ανατολή κινητές και ακίνητες περιουσίες, δημιούργησε συνοικισμούς σ’ ολόκληρη την Ελληνική Επικράτεια, προκειμένου να τους στεγάσει.
Οι συνοικισμοί αυτοί κτίσθηκαν στις παρυφές, κυρίως, των μεγάλων ή μικρών πόλεων, σ’ εκτά- σεις άγονες, ακαλλιέργητες, έρημες και εκτός των οικοδομικά, κοινωνικά, εργασιακά και πνευμα- τικά δομημένων πόλεων.
Η αιμορραγούσα οικονομική κατάσταση της χώρας [ μακροχρόνιοι πόλεμοι, ανεργία, ασταθής πολιτική ] δεν επέτρεπε μεγάλη αισιοδοξία για πλήρη και σύντομη στεγαστική, κοινωνική και εργασιακή αποκατάσταση των προσφύγων. Έτσι, οι συνοικισμοί κτίσθηκαν σε σύντομο χρονικό διάστημα χωρίς έργα βασικής υποδομής και υγιεινής με αποτέλεσμα οι πρόσφυγες να ζουν σε συνθήκες απαράδεκτες για ανθρώπους.

Ένας από τους συνοικισμούς αυτούς υπήρξε και η Νέα Κοκκινιά [σημερινή Νίκαια], που ήταν και εξακολουθεί να είναι ο μεγαλύτερος προσφυγογενής Δήμος της Αττικής και ο δεύτερος, μετά την Θεσσαλονίκη.

Η Δημιουργία της Πόλεως

Ο συνοικισμός ιδρύθηκε χάρη στην πρωτοβουλία του Α’ Αντ/δρου του Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων [που δημιουργήθηκε την 3η Νοεμβρίου 1922] Επαμεινώνδα Χαριλάου.
Ο θεμέλιος λίθος του τέθηκε την 18η Ιουνίου 1923. 6.390 οικογένειες στεγάσθηκαν σε 4.484 παραπήγματα, ενώ μέχρι το 1925 είχαν κτισθεί 10.000 δωμάτια για 45.000 οικογένειες. Για την οικοδόμησή τους εργάσθηκαν 4.000 πρόσφυγες μεταξύ των οποίων και 900 γυναίκες.
Ο Μιχάλης Λ. Ροδάς στα “Χρονικά της Νικαίας” γράφει [από πληροφορίες που αντλεί μέσα από το περιοδικό “Η Εικονογραφημένη της Ελλάδος” 1925] ότι: α. ο θεμέλιος λίθος της πόλης τέθηκε την 18η Μαρτίου του 1923, β. αρχικά κτίσθηκαν διώροφες κ μονώροφες κατοικίες σε 750.000 στρέμματα που στέγασαν τους πρώτους 50.000 πρόσφυγες του συνοικισμού, γ. το Ταμείο προ- σφύγων δαπάνησε 52.768.826 δρχ. κ η Επιτροπή Αποκαταστάσεως 29.510.476 δρχ., δ. οι πρό- σφυγες που αγόραζαν οι ίδιοι -και μετά από μόχθους- κατοικίες, πλήρωναν το ένα δέκατο της αξίας και χρεωλυτικώς με τόκο 8%.
Παράλληλα σχεδιάσθηκαν οι δρόμοι που έλαβαν τις ονομασίες τους από τις πόλεις της Ανατολής [μετά από ιδέα του Σμυρναίου αρχαιολόγου Στίλπωνα Πιττακή] και με αλφαβητική σειρά.
Η επίσημη απογραφή στης 15 Μαΐου 1928, αναφέρει ότι στον συνοικισμό της Νέας Κοκκινιάς διαβιούσαν 33.332 ψυχές και 2.426 στο Κουτσικάρη [Κορυδαλλό].

…

Έτσι, 29.285 πρόσφυγες, εκ των οποίων οι περισσότερες ήσαν γυναίκες και παιδιά [εκατοντάδες χιλιάδες ανδρών χάθηκαν στην Μ. Ασία είτε ως αιχμάλωτοι, είτε πολεμώντας -εθελοντικά- στον ελληνικό στρατό, είτε στα τουρκικά Τάγματα Εργασίας ή κατά την Καταστροφή] κλήθηκαν να ξεκινήσουν μια καινούργια ζωή, κάτω από άθλιες συνθήκες. Επί πλέον ήσαν υποχρεωμένοι να βρουν και οποιαδήποτε εργασία προκειμένου να επιβιώσουν και οι ίδιοι και τα προστατευόμενα μέλη τους.
Ο προσφυγικός συνοικισμός της Ν. Κοκκινιάς διαμορφώθηκε, σε σύντομο χρονικό διάστημα, από ομάδες ανθρώπων που προέρχονταν από τις ίδιες πόλεις ή περιοχές, όσο βέβαια αυτό ήταν δυνατόν από τις συνθήκες.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκαν οι συνοικίες στο κέντρο και στα άκρα της πόλης και η κάθε μια ίδρυσε την εκκλησία και το σχολείο της.

.

.

 Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

.

.

.

.

.

Πλατεία Δημοκρατίας [Κρήνης]

Πλατεία Δημοκρατίας 1

Δες τον χάρτη των εκδηλώσεων σε μεγάλο μέγεθος.

.

Πλατεία Αγ. Νικολάου

Δημητρίου Καρακουλουξή & Π. Τσαλδάρη

Δες τον χάρτη των εκδηλώσεων σε μεγάλο μέγεθος.

.

Δημοτικό Κηποθέατρο Νίκαιας

Κύπρου & Προύσης

Δες τον χάρτη των εκδηλώσεων σε μεγάλο μέγεθος.

.

Συγκρότημα “ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ”

Π. Ράλλη 182
Τ: 210 42 54 200

Δες τον χάρτη των εκδηλώσεων σε μεγάλο μέγεθος.

.

_________________

Σχόλιο Αρχισυντάκτη

Ο ξεριζωμός είναι ίσως το μεγαλύτερο κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας του τόπου και αναμ- φισβήτητα μια από τις πιο θλιβερές σελίδες της. Εμείς προσπαθήσαμε μέσα από αυτό το άρθρο να σταθούμε στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στην πόλη [παραμένοντας πιστοί στον ρόλο που επιλέξαμε] και έτσι να τιμήσουμε με τον τρόπο αυτό τους ανθρώπους της Νίκαιας και την ιστορία.

.

Μοιράσου το στο facebook

Σχετικά Posts

• Δήμος Νίκαιας: 88 Xρόνια από την Μικρασιατική Tραγωδία
• Το παλιό Χαμάμ της Πόλης μας
• Συνέντευξη με τον Γιώργο Κομνά
• Μας χωρίζει μια θάλασσα
• Βικιπαίδεια: Μικρασιατική καταστροφή

.

Τον είχα αναζητήσει γιατί ήθελα να παρουσιάσω την δουλειά που κάνει μέσω της θεατρικής ομάδας του “Ιωνικού Θεάτρου”. Η αλήθεια είναι ότι την βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα. Κάτι τέτοιο βέβαια δεν θα είχε ιδιαίτερο λόγο να βρίσκεται στο halkidona.gr αν η ομάδα αυτή δεν ήταν της Νίκαιας, με την μόνη διαφορά βέβαια, πως ανεβάζει παραστάσεις στον Κορυδαλλό. Εύλογα αυτό ήταν και το πρώτο μου ερώτημα…

Η απάντησή του, αν και αποκαρδιωτική, δεν διέφερε πολύ από αυτή που φανταζόμουνα: Ο Δήμαρχος της Νίκαιας κύριος Στέλιος Μπενετάτος και το Συμβούλιο του Πνευματικού Κέντρου της Πόλης, απέρριψαν τόσο την αίτηση του “Ιωνικού Θεάτρου”, όσο και την επιθυμία πολλών Προέδρων Μικρασιατικών Σωματείων της Νίκαιας, για τη παρουσίαση του έργου “Μας χωρίζει μια θάλασσα”. Αυτή βέβαια δεν ήταν η πρώτη τους απόρριψη, είχαν προηγηθεί και άλλες. Ως δικαιολογία αυτής του της πρακτικής, ο κ. Σ. Κορομπίλης [Πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου και φαρμακοποιός στο επάγγελμα, όπως μας επισήμανε ο κ. Παπαδόπουλος] προφασίστηκε το γεγονός ότι η ίδια θεατρική ομάδα είχε ξανανεβάσει πριν μερικά χρόνια και πάλι κάποια παράσταση στη Νίκαια και δεν μπορεί να ανεβάζει ολοένα. Χαμογέλασε για μια στιγμή και συνέχισε: ελπίζω να είναι λάθος, γιατί αλίμονο αν ο Δήμαρχος και ο Πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου της πόλης βάζουν τέτοια κριτήρια στις επιλογές τους για την Τέχνη, τη στιγμή μάλιστα που υπάρχουν ελάχιστοι θεατρικοί φορείς στην πόλη. Κοντοστάθηκε, είπε και δυο οδηγίες στα παιδιά που πάλευαν με τα σκηνικά και συνέχισε: Το “Μας χωρίζει μια θάλασσα” που ανεβάζουμε για δεύτερη χρονιά, αφορά Μικρασιάτες και μάλιστα κατοίκους της Νίκαιας. Από την άλλη είμαστε μια ομάδα που αποτελείται στο 100% της από άτομα που γεννήθηκαν και ζουν στη Νίκαια αλλά παρόλα αυτά είμαστε εξόριστοι, τραγικό – τέλος πάντων… η ζωή συνεχίζεται. Ο Κορυδαλλός μας υποδέχτηκε στους φιλόξενους χώρους του και μάλιστα μας παρουσίασε στο βιβλίο της Πόλης ως την παλαιότερη θεατρική του ομάδα.

halkidona.gr: Το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Κορυδαλλού είναι σήμερα το σπίτι σας λοιπόν.
Α. Παπαδόπουλος: Ναι, και όχι μόνο τώρα. Τα τελευταία χρόνια ανεβάζουμε εδώ τις παραστάσεις μας. Ο Δήμος Κορυδαλλού έχει δώσει πολύ μεγάλη βαρύτητα στον Πολιτισμό. Τώρα που μιλάμε, στο κτήριο, σε διαφορετικούς ορόφους, προβάρουν άλλες 3 θεατρικές ομάδες.

halkidona.gr: Πείτε μου δυο λόγια για το έργο.
Α. Παπαδόπουλος: Το “Μας χωρίζει μια θάλασσα” είναι μια εκδοχή για το μικρασιατικό ζήτημα. Ίσως σου φανεί περίεργο αυτό που σου λέω αλλά είναι μια πανανθρώπινη προσέγγιση με αφορμή τον μικρασιατικό, αφορά όμως γενικότερα τους πολέμους.
Το έργο ξεκινά ανάποδα. Ξεκινά με την καταστροφή. Είναι μία ταβέρνα στη Σμύρνη το ’22 στην οποία ζει μια οικογένεια και διάφοροι άλλοι χαρακτήρες, όπως η τραγουδίστρια η φίλη του γιού του ταβερνιάρη κτλ. Κάποιοι από αυτούς, μετά την καταστροφή, έχουν προλάβει να περάσουν στην Ελλάδα και κάποιοι άλλοι μένουνε πίσω.
Η οικογένεια έχει μια κόρη που ασχολείται με τον χορό η οποία κάνει μαθήματα χορού σε ένα κοριτσάκι. Το κοριτσάκι αυτό καταφέρνει να έρθει στην Ελλάδα, ή κόρη τους όμως μένει πίσω. Ένας ταχυδρόμος λοιπόν πηγαινοφέρνει γράμματα ανάμεσα σε αυτούς τους δυο κόσμους.

halkidona.gr: Η ιστορία αυτή μας περιγράφει την καταστροφή;
Α. Παπαδόπουλος: Η ιστορία του έργου είναι η ιστορία αυτών των ανθρώπων που έμειναν εκεί…

halkidona.gr: Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να περάσετε;
Α. Παπαδόπουλος: Το μήνυμα που περνάει αυτό το έργο είναι ότι μια φυσική καταστροφή, ή μια ανθρώπινη καταστροφή όπως είναι ένας πόλεμος, δεν μπορεί να εξουδετερώσει κάποιες αλήθειες, οι οποίες παραμένουν αιώνιες…

halkidona.gr: Δηλαδή;
Α. Παπαδόπουλος: Για παράδειγμα το να πεθάνει κάποιος δεν σημαίνει αναγκαστικά πως έχει τελειώσει και μια ιστορία.

halkidona.gr: Είναι κάποια ιστορία όλα αυτά; Εννοώ πραγματική ιστορία.
Α. Παπαδόπουλος: Την ιστορία της Σεβαστής [της μικρής κοπέλας που έκανε τα μαθήματα χορού με τη δασκάλα της], την άκουγα από παιδάκι, μεγάλωσε μαζί μου περιμένοντας τη στιγμή που θα της ξαναέδινα σάρκα και οστά. Αυτή η στιγμή ήρθε με τη συμπλήρωση φέτος 80 χρόνων από το θάνατό της. Κάποια πρόσωπα είναι εντελώς φανταστικά, κάποια άλλα όμως όχι.
Η Οικογένεια της Σεβαστής [η οικογένειά μου] είναι από τους πρώτους κατοίκους που θεμελίωσαν την πόλη της Νίκαιας.

Αυτό που ήθελα να μεταφέρω μέσα από το κείμενο, ήταν μια προσωπική εμπειρία που μου συνέβη τον Οκτώβριο του 2007, όταν πρωτοπήγα στην Ιωνία.
Βρισκόμουν λίγο πιο έξω από τον Τσεσμέ όταν για πρώτη φορά βγήκα από το αυτοκίνητο και πάτησα το πόδι μου στην μικρασιατική εξοχή. Παντού δέντρα και λουλούδια και μπροστά μου μια πολύ όμορφη και ήρεμη θάλασσα. Κάθισα σε έναν βράχο και ήρθαν ξαφνικά γύρω μου εκατοντάδες χιλιάδες μορφές γνωστών και αγνώστων που έκαναν θόρυβο, γελούσαν, μιλούσαν δυνατά, πήγαιναν στις δουλειές τους σαν να μη συνέβαινε τίποτα. Σα να μην τους πείραξε ποτέ κανείς…
Ξανακοίταξα τη θάλασσα. Απέναντί μου η Ελλάδα. Μια στενή μπλε λωρίδα που ήταν όμοια με τον ουρανό.
Αυτή που μου ακούμπησε πρώτη φορά τον ώμο και μ’ έκανε να γράψω το έργο ήταν η Ανεζί. Ίσως νόμιζε πως είχα συναντήσει τον Βλάση της ή πως έφερνα νέα του. Μετά ήρθε ο Ταχυδρόμος και μετά όλοι οι άλλοι…

halkidona.gr: Η δασκάλα χορού; Το έργο έχει μουσική επένδυση;
Α. Παπαδόπουλος: Είναι γεμάτο τραγούδια τα οποία τα έχει γράψει όλα ο Γιώργος Κομνάς. Εδώ είναι τώρα και μας βοηθά… 8 τραγούδια αν θυμάμαι καλά και 4-5 μουσικές.

halkidona.gr: Είπατε ότι το έχετε ξαναπαίξει;
Α. Παπαδόπουλος: Ναι. Το έχουμε παίξει στην Καισαριανή, στον Κορυδαλλό και τον Πειραιά προς το παρόν, φυσικά στη Νίκαια δεν το ‘χουμε παίξει, δεν γίνεται όπως είπαμε [γέλια].

halkidona.gr: Κάνατε αίτηση;
Α. Παπαδόπουλος: Φυσικά και έχουμε κάνει αίτηση, αλλά δεν μας απαντούν. Είναι καθώς φαίνεται πολύ υψηλό το πνευματικό επίπεδο της Πόλης μας και δεν μπαίνουν καν στον κόπο να μας απαντήσουν…

halkidona.gr: Πότε ξεκινάτε;
Α. Παπαδόπουλος: Πρεμιέρα έχουμε αυτή την Κυριακή 6 Δεκ. και θα παίζουμε κάθε Κυριακή εδώ, στην αίθουσα “Πλειάδες” του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Κορυδαλλού “Μελίνα Μερκούρη” [Γρ. Λαμπράκη και Καρυταίνης 4].

halkidona.gr: Σας εύχομαι η αίθουσα του θεάτρου να είναι πάντα γεμάτη. Εμείς θα έρθουμε σίγουρα. Καλή επιτυχία.
Α. Παπαδόπουλος: Ευχαριστώ.

.

η Ταυτότητα του Έργου:

Ιωνικό Θέατρο

Έργο: Μας Χωρίζει μια θάλλασα
Σενάριο – Σκηνοθεσία: Αντώνης Παπαδόπουλος
Μουσική: Γιώργος Κομνάς
Χορογραφίες: Μαρία Χαλκιά
Παίζουν:
Μαρία Αμερικάνου [Μαρία]
Δέσποινα Καραχρήστου [Σεβαστή]
Νίκος Λουκάς [Δημητρός]
Γιάννης Μοναστηρόπουλος [Στρατιώτης]
Βιργινία Μπούτση [Δασκάλα]
Άννα Ρουμπούλια [Σμαράγδα]
Ευγενία Πασπαλά [Ανεζί]
Σωτήρης Τζαμαλής [Βαγγέλης]
Μαρία Χαλκιά [Στάσα]
Κυριάκος Ψαρράκος [Ταχυδρόμος]

Παραστάσεις: κάθε Κυριακή
Ώρα: 20:00
Θέατρο: Πνευματικό Κέντρο Δ. Κορυδαλλού, Αίθουσα Πλειάδες
Διεύθυνση: Γρ. Λαμπράκη & Καρυταίνης 4, Κορυδαλλός
Τηλέφωνο: 210 4963914
Πρεμιέρα: Κυριακή 6 Δεκ. 2009

View Κορυδαλλός in a larger map
.

Ο Α. Παπαδόπουλος και το “Ιωνικό Θέατρο” προσφέρουν στους φίλους του halkidona.gr 10 διπλές προσκλήσεις. Όποιος λοιπόν ενδιαφέρεται να δει την παράσταση ας μας στείλει μήνυμα στο info@halkidona.gr με το ονοματεπώ- νυμό του για την κράτηση των εισιτηρίων.

.

Μοιράσου το στο facebook

Σχετικά Posts

• Ιωνικό Θέατρο
• Οχι Μπενετάτου στο Μας χωρίζει μια θάλασσα
• αθηνόραμα
• InTheater.gr: το ελληνικό portal για το θέατρο

.