Η Κοκκινιά στην Απελευθέρωση

16.12.2014 | ZASKAR

Τον κ. Δεσύπρη Μιχάλη τον γνωρίζαμε μόνο ως προϊστάμενος του τμήματος Παιδείας & Δια Βίου Μάθησης του δήμου Νίκαιας - Αγ. Ι. Ρέντη. Πριν μερικούς μήνες μας προσέγγισε ως υποψήφιος Διδάκτωρ ζητώντας να αντλήσει υλικό για την Διατριβή που εκπονεί στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (την οποία αναμένουμε με ανυπομονησία). Στα πλαίσια αυτά είχαμε την ευκαιρία να γνωριστούμε καλύτερα.

Η Κοκκινιά στην Απελευθέρωση

Σε μια από τις συναντήσεις μας ανέφερε για τη διεξαγωγή του συνεδρίου με τίτλο “Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά: Μία τομή στη νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας” και την πρόθεσή του να ερευνήσει επιπλέων υλικό (από αυτό που διαθέτουμε), έτσι ώστε να κρίνει (με βάση και όσα άλλα έχει ήδη βρει) για το αν μπορεί να συμμετάσχει με δική του εισήγηση, η οποία θα αναφέρεται στη Νίκαια την περίοδο των Δεκεμβριανών.

Την Παρασκευή, 21 Νοεμβρίου 2014 ανακοίνωσε τη δουλειά του με τίτλο “Η Κοκκινιά στην Απελευθέρωση” στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Την δουλειά αυτή, σήμερα, σας την παρουσιάζουμε σε άρθρο.

συνέχεια »

Μνημονικοί τόποι Αντίστασης στη Νίκαια

23.09.2014 | ZASKAR

Η ανακοίνωση στα “Σεμινάρια της Ερμούπολης” της Νικαιώτισσας Μεταπτυχιακής Φοιτήτριας του τμ. Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας (Πάντειο Παν/μιο), Κυριακής Παπαθανασοπούλου (το halkidona.gr συνεργάστηκε μαζί της για την εκπόνηση της παρούσας εργασίας), εξετάζει τις υλικές μνημονικές διεργασίες με τις οποίες η Νίκαια επιλέγει να κατασκευάζει τη μνήμη της Εθνικής Αντίστασης.

Μνημονικοί τόποι Αντίστασης στη Νίκαια

Στο πλαίσιο της παραπάνω μεθοδολογικής αρχής, τα μνημεία και οι μνημονικοί τόποι δεν αντιμετωπίζονται ως απλά καλλιτεχνικά δημιουργήματα που κοσμούν έναν υπαίθριο χώρο, αλλά ως ζώσες αφηγηματικές πρακτικές που τροφοδοτούν τη συλλογική μνήμη και ανα- δεικνύουν το σύνολο των αναμνήσεων που έχει επιλέξει να μοιράζεται μια κοινωνία. Σκοπός είναι να αναδειχθούν όχι μόνο οι διαδικασίες ανέγερσης των μνημείων, αλλά να αναλυ- θούν οι επιδιώξεις τόσο των παραγγελιοδόχων και των χρηματοδοτών, όσο και να εντοπιστούν οι πολιτικές διαχείρισης της μνήμης.

Με την τοποθέτηση δημόσιων γλυπτών και τη δημιουργία τόπων μνήμης, η Νίκαια προσπαθεί να αναδείξει και να διατηρήσει τη συμμετοχή της στην Εθνική Αντίσταση, ενώ παράλληλα κατασκευάζει την τοπική και συλλογική της μνήμη. Τα πολλαπλά ερωτήματα που τίθενται αφορούν, τον ιστορικό χρόνο, το πολιτικό πλαίσιο κατά το οποίο αποφασίστηκε η ανέγερση των μνημείων της Αντίστασης, τους επίσημους κρατικούς ή ιδιωτικούς φορείς που παρήγ- γειλαν την ανέγερσή τους, ώστε να αναδειχθεί η πολιτική διαχείριση των μνημείων και η αλ- ληλοκατασκευή της μνήμης και της λήθης και του διάλογου ανάμεσα στη σιωπή και την υπόμνηση που διακρίνει κάθε κατασκευή μνήμης. Τέλος, θα διατυπωθούν ορισμένες συμπε- ρασματικές σκέψεις σε σχέση με την πολιτική διαχείριση και τη διεκδίκηση της μνήμης μέσα από την πληθώρα των μνημείων και των μνημονικών τόπων της περιοχής.

συνέχεια »

Η 3η Σεπτέμβρη της Νίκαιας

29.08.2014 | ZASKAR
Κατηγορία Ιστορία

Ξεφυλλίζοντας, ξανά, διάφορα παλιά αρχεία στη βιβλιοθήκη, διαπίστωσα πως η τρεις (3) του Σεπτέμβρη ήταν τελικά σημαδιακή ημερομηνία σε πολλά γεγονότα της χώρας. Πέραν του σημαντικότερου λοιπόν (αυτού που θα έπρεπε -αν μου επιτρέπετε ένα μικρό προσωπικό σχό- λιο- να το γιορτάζουμε πολύ πιο λαμπρά από τα σημερινά, βαρετά, τελετουργικά), που δεν είναι άλλο από την επανάσταση του κινήματος του Μακρυγιάννη, η οποία οδήγησε τον Όθωνα στην υπογραφή του Συντάγματος, υπάρχουν και άλλα. Κάποια από αυτά είναι το ξέσπασμα της Κρη- τικής Επανάστασης το 1895 και η οριστική εγκατάλειψη των εναπομεινάντων στρατευμάτων από τη Μικρά Ασία το 1922.

Υπάρχει ωστόσο και ένα ακόμα, που μπρος στα εθνικά ασφαλώς δεν έχει το ίδιο βάρος, εδώ όμως, στα της περιοχής, θαρρώ πως αξίζει να το μνημονεύουμε.

Η 3η Σεπτέμβρη της Νίκαιας

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1940, με το ΦΕΚ 271Α, η πόλη παύει πλέον να ονομάζεταιΝέα Κοκκινιάκαι παίρνει το όνομαΝίκαια”.

συνέχεια »

Γυναίκες της Νίκαιας

08.03.2014 | ZASKAR

Διεθνής ημέρα των δικαιωμάτων των γυναικών η σημερινή. Έχει τις ρίζες της στις διαμαρτυρίες των γυναικών στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, που ζητούσαν ίσα δι- καιώματα, καλύτερες συνθήκες εργασίας καθώς και δικαίωμα ψήφου. Θεσμοθετήθηκε το 1977 από τον ΟΗΕ.

Γυναίκες της Νίκαιας

Εμείς βέβαια, παραμένοντας πιστοί στα “περί της πόλεως” θα αναφερθούμε -τιμής ένεκεν- σε ορισμένες γυναίκες που τίμησαν τη Νίκαια.

συνέχεια »

Α. Τάσσος - Λεπτομέρεια Εμφυλίου Πολέμου (Επιτάφιος)

26.08.2013 | ZASKAR

Επιτάφιος: (1.) ο Επιτάφιος Θρήνος - η θρησκευτική ακολουθία της Μεγάλης Παρασκευής, (2.) ο ειδικός κλωβός που αναπαριστά τον Τάφο του Ι. Χρηστού, (3.) καθιερωμένη ονομασία του αποσπάσματος από το έργο του Θουκυδίδη το οποίο, σύμφωνα με τον συγγραφέα, περιέχει το λόγο του Περικλή για τους πρώτους νεκρούς του Πελοποννησιακού Πολέμου, (4.) ποίημα του Γιάννη Ρίτσου.
Υπάρχει ωστόσο και μια ακόμα ερμηνεία που μπορεί να προστεθεί μαζί με όσες ειπώθηκαν προηγουμένως. Ο λόγος για την τρίπτυχη ξυλογραφία του Α. Τάσσου που δεσπόζει στο κέντρο της αίθουσας εκδηλώσεων του δήμου Νίκαιας η οποία αποτελεί, μαζί με το γλυπτό του Γεώρ. Ζογγολόπουλου στην πλατείας της Οσίας Ξένης, τις σημαντικότερες παρακαταθήκες τέχνης στην πόλη μας, άρρηκτα συνδεδεμένες με την ιστορία της.

Α.Τάσσος: Λεπτομέρεια Εμφυλίου Πολέμου (Επιτάφιος)

Το halkidona.gr, σε συνέχεια αυτής της καταγραφής, ζήτησε τη βοήθεια της Ιστορικού Τέχνης, Επιμελήτριας του Τμήματος Συλλογής Έργων Τέχνης της Alpha Bank Ειρήνης Οράτη και της “Εταιρείας Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος”, προσπαθώντας να προσεγγίσει το εμβληματικό αυτό έργο, ως ελάχιστο φόρο τιμής στον δημιουργό του (Α. Τάσσο), αλλά και στην ίδια την πόλη της Νίκαιας.

συνέχεια »

Η Μάχη της Χαλκηδόνας, το Μπλόκο και τα Δεκεμβριανά έτσι όπως τα ’ζησε ο Μίμης ο Σπίθας

30.07.2013 | ZASKAR
Κατηγορία Ιστορία

Τον κύριο Δημήτρη Λαζαρίδη τον συνάντησα για πρώτη φορά πριν 3-4 χρόνια, στην πλατεία της Οσίας Ξένης, λίγο μετά τις εκδηλώσεις τιμής και μνήμης του Μπλόκου. Νομίζω πως κάποιος στο πλήθος του ’πε για το halkidona.gr και έτσι βρεθήκαμε. Κρατούσε μερικές κόλλες Α4 μαζί του που ήθελε να τις δώσει -όχι απαραίτητα σε ’μενα- έτσι κατάλαβα. “Να, πάρτα” μου ’πε προ- τάσσοντας ένα από αυτά σετ μέσα σε μια διαφάνεια. “Γράψε για το μπλόκο όπως το έζησα εγώ”. Απ’ το βλέμμα του, αλλά κι απ’ τα χείλη του ακόμα που τρεμόπαιζαν με λαχτάρα, φαινόταν πως ήθελε να μου πει κι άλλα. Πόσοι να ’μειναν από κείνες τις μέρες, σκέφτηκα βιαστικά με υπερη- φάνεια προσπαθώντας άκομψα να τελειώσω με τις χαιρετούρες για ν’ ακούσω τι είχε να μου πει. “Δεν ήμασταν μόνο κομουνιστές, όλοι μαζί ήμασταν” και κοντοστάθηκε λιγάκι σαν να σκεφτόταν κάτι… “Εχω ένα σπιτάκι στη Σαλαμίνα και πλέων μένω εκεί. Γράψε ότι είμαι ο Μίμης, ο Σπίθας -έτσι με λέγανε τότε- και ψάχνω να βρω κι άλλους που ήμασταν τότε μαζί στη μάχη των Αγίων Αποστόλων ή στην αντίσταση της Χαραυγής”. Η κουβέντα μας τελείωσε με μια σημείωση για να βρεθούμε στο νησί.
Πέρασαν 3 χρόνια από τότε, όχι για κάποιον άλλο λόγο αλλά γιατί, ένα μήνα μετά την συνάντηση μας, όταν έκαμα να βρω το κείμενο που μου ’δωσε δεν τα κατάφερα όσο κι αν έψαχνα στη βιβλιοθήκη, τις εφημερίδες και τα περιοδικά και στη χαρτούρα που πλέων έφτανε ως το ταβάνι. Την λύση, όπως πάντα σ’ αυτές τις περιπτώσεις, την έδωσε η Μαρία με τη “γενική” που σχεδόν απειλητικά μου επέβαλε να κάνω στο “άβατων”. Έτσι λοιπόν το ραντεβού μου με τον 87χρονο πλέων κ. Δημήτρη πραγματοποιήθηκε λίγο πριν ξεκινήσω να γράφω τούτες τις αράδες που θα ’θελα να τις λάβει ως μια δημόσια ειλικρινή συγνώμη.

Η Μάχη της Χαλκηδόνας, το Μπλόκο της Κοκκινιάς και τα Λαϊκά Δικαστήρια των Δεκεμβριανών έτσι όπως τα έζησε ο Μίμης ο Σπίθας

Διαυγέστατος, παρά το προχωρημένο της ηλικίας του. Ειλικρινής, δε διστάζει να μας τα πει έτσι ακριβώς όπως τα έζησε, χωρίς να ωραιοποιήσει τίποτε. Αγωνιστής, ενεργό μέλος της αντίστασης κι ας μην τον εκφράζουν πλέον τα άκρα όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει δείχνοντας από τη μια πλευρά τον κομουνισμό (μαζί με τον οποίο πολέμησε στην αντίσταση) και από την άλλη τον φασισμό (τον οποίο κυνήγησε με όλες τους τις δυνάμεις). Τολμηρός -και τότε και τώρα- δίχως να φοβάται να μιλήσει ακόμα και για τις σφαγές της ΟΠΛΑ στα Δεκεμβριανά και τον “μπάρμπα” (κατά κόσμο Γιώργης Καζιάνης) του Ασύλου της Κοκκινιάς. Είναι μια ιστορία που δεν ακούσαμε ξανά κανείς να μας την λέει έτσι.

συνέχεια »

Οδός Μοργκεντάου

14.07.2013 | ZASKAR

του MLP

Οδός Πέτρου Ράλλη, στον παλαιό συνοικισμό της Νέας Κοκκινιάς, Νίκαια όπως εν τέλει επι- κράτησε να ονομάζεται μετά το 1940.

Οδός Μοργκεντάου

Στην διασταύρωση με την οδό Γέμελου, πίσω από τις φθαρμένες και μισό-κρεμασμένες σύγ- χρονες (;) πινακίδες ονοματοδοσίας, καρφωμένη σε ένα παλιό κτίριο, η πολυκαιρισμένη πινα- κίδα που αναγράφει “Οδός Μοργκεντάου”, με την χαρακτηριστική αναγραφή του δίψηφου φω- νήεντος “ου”, τραβάει την προσοχή μου.

συνέχεια »

Κοκκινιά, ένα όνομα μια πολιτεία

27.05.2013 | ZASKAR
Κατηγορία Ιστορία

Το halkidona.gr, τιμώντας τα 90 χρόνια από τη δημιουργία της Νίκαιας, συνεχίζει τις ανα-δημο- σιεύσεις σημαντικών τεκμηρίων.

Κοκκινιά, ένα όνομα μια πολιτεία

Ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Νικαιώτη λογοτέχνη Δημήτρη Λιάτσου “Κοκκινιά, ένα όνομα μια πολιτεία”, που κυκλοφόρησε του 1961 κ εξαντλήθηκε, θα είναι η σημερινή μας περιπλάνηση στα μονοπάτια της πόλης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το παρακάτω κείμενο αποτελεί ιστορική μελέτη η οποία χαιρετίστηκε από μεγάλους ιστορικούς και ερευνητές της εποχής όπως ο Ιωάννης Κορδάτος κα.

συνέχεια »

Η Δημιουργία της Κοκκινιάς

19.05.2013 | ZASKAR
Κατηγορία Ιστορία

του ΜΙΧ. Λ. ΡΟΔΑ

Η “Εικονογραφημένη” παραχωρεί σήμερον τας σελίδας της εις τον προσφυγικόν κόσμον δια να παρουσιάση ένα θαυμαστόν έργον εγκαταστάσεως το οποίον εγένετο χωρίς θόρυβον εις την Κοκκινιά, εγγύτατα του Πειραιώς, εις τους πρόποδας του Κορυδαλλού και επί της αρχαίας οδού της Σαλαμίνος.

Η Δημιουργία της Κοκκινιάς

Δι’ αποφάσεως της Επαναστάσεως του 1922 εγένετο η απαλλοτρίωσις διαφόρων οικοπέδων και το ταμείον περιθάλψεως προσφύγων παρεχώρησε τα πρώτα χρηματικά ποσά δια την δημιουρ- γίαν του συνοικισμού. Την 18ην Μαρτίου 1923 κατετέθη ο θεμέλιος λίθος. Είναι ιστορική η μέρα αύτη δια τον προσφυγικόν κόσμον, διότι από τας αποθήκας και τους δρόμους του Πειραιώς επρόκειτο να στεγασθεί μονίμως, ν’ αναπαυθεί κάτω από μίαν στέγη ιδικήν του, να παρηγορηθεί δια την απώλειαν των μικρών ή μεγάλων σπιτιών του εις την Μ. Ασίαν.

Η δημιουργία του συνοικισμού της Κοκκινιάς ανετέθη υπό του τότε υπουργού κ. Δοξιάδου εις  ένα άνθρωπον ο οποίος δεν είχε μόνον την πείραν του επιστήμονος μηχανικού. Αλλά είχε και την  στοργήν ν’ αποκαταστήσει ταχέως τα ανθρώπινα ράκη τα οποία υπέφερον τα πάνδεινα εις τας  αποθήκας. Εις τον κo Διονύσιον Γ. Κόκκινον. Το μυστικόν της επιτυχίας της αποκαταστάσεως  των προσφύγων δεν συνίστατο μόνον εις την χρηματικήν δαπάνην. Έπρεπε να κυριαρχήσει πρω- τίστως ο πόνος και ο αλτρουϊσμός, η αγωνία δια να στεγασθούν το ταχύτερον τα θύματα της με- γάλης καταστροφής.

συνέχεια »

Ο Πόντος ανά τους αιώνας

19.05.2013 | ZASKAR

Απόσπασμα από το άρθρο του Αντώνη Ευγενίδη “Ο πόντος ανά τους αιώνας - ένα παλιό ξεχα- σμένο βιβλίο” (Μηνιαία Εκπολιτιστική Επιθεώρηση “ἡ Νίκαια”, Τεύχος 5 - Ιούλιος 1955) το οποίο ήταν βασισμένο σε στοιχεία από το 1914 ως την καταστροφή του ομότιτλου βιβλίου του Πανοσι- ολογιότατου Αρχιμανδρίτη Πανάρετου Τοπαλίδη “Ο πόντος ανά τους αιώνας” (τυπωμένο στην Δράμα το 1926):

Ο Πόντος ανά τους αιώνας

Ο Πόντος (ο συγγραφέας σε αντίθεση με άλλους συγγραφείς τοποθετεί τον Πόντο στα πραγμα- τικά του όρια, ήτοι στις επαρχίες: Τραπεζούντος, Ροδοπόλεως, Χαλδείας και Κερασούντος, Κο- λωνίας, Αμάσειας και Νεοκαισαρίας), είχε 697.000 Έλληνες Ορθόδοξους, 1.459 κληρικούς, 11 πόλεις, 41 κωμοπόλεις, 1.013 χωριά, 3 γυμνάσια, 7 ημιγυμνάσια, 1.047 σχολαρχεία και δημο- τικά σχολεία, 1.236 καθηγητές, δασκάλους και δασκάλες, 75.953 μαθητές, 1.131 εκκλησίες, 12 ανδρικά και 10 γυναικεία μοναστήρια, 1.647 περίπου παρεκκλήσια, 14 φιλανθρωπικά σωματεία, 23 φιλόπτωχες αδελφότητες, 2 νοσοκομεία, 1 κοινοτικό ταπητουργείο και 1 λύκειο.

συνέχεια »