Ο τίτλος αυτού το άρθρου θα μπορούσε να ήταν και ο “μια χωματερή στο κέντρο της πόλης” αλλά για προσωπικούς λόγους ευαισθησίας δεν τον χρησιμοποίησα. Οι φωτογραφίες βέβαια θα σας μιλήσουν μόνες τους γι’ αυτή μου την παράληψη.

Πριν όμως τις φωτογραφίες, νομίζω πως αξίζει να μάθουμε λίγα πράγματα για την Κεραμοποιία Δηλαβέρη. Ο Ευστάθιος Δηλαβέρης γεννήθηκε στον Καραβά Κυθήρων το 1855. Στον Πειραιά ήρθε σε νεαρή ηλικία και αρχικά εργάστηκε ως κοσμηματογράφος, δηλαδή ζωγράφος οροφών και εργολάβος οικοδομών. Το 1888 ίδρυσε εργοστάσιο μωσαϊκών πλακών στη συμβολή των οδών Χαϊδαρίου και Κάστορος όπου το 1900 το εργοστάσιο αυτό απασχολούσε 30 άτομα. Το 1897, επεκτείνει την επιχειρηματική του δραστηριότητα, ιδρύοντας εργοστάσιο κεραμοποιίας μεταξύ των οδών Αγίου Διονυσίου, Κάστορος και Κέκροπος και λίγο αργότερα, το 1902, ένα ακόμη εργοστάσιο “ευρωπαϊκών κεράμων και μωσαϊκών πλακών”, στην οδό Πειραιώς-Θηβών. Η κεραμοποιία το 1920 είχε τη δυνατότητα παραγωγής 4 εκατ. κεράμων γαλλικού τύπου και ομοστρόγγυλου και 2 εκατ. πλίνθων, με προσωπικό 150 ανδρών και 20 γυναικών.

Στο εργοστάσιο αρχικά χρησιμοποιήθηκε καμίνι γερμανικού τύπου με ανεστραμμένη φλόγα, που λειτουργούσε με γαιάνθρακες. Η βιομηχανία Δηλαβέρη εισήγαγε στην αγορά τα επίπεδα κερα- μίδια [τύπου Μασσαλίας] και τους διάτρητους οπτόπλινθους που κατασκευάζονταν με ατμοκί- νητα μηχανήματα [και όχι πια με τις χειροκίνητες πρέσσες και ξύλινα καλούπια της παραδοσια- κής πλινθοκεραμοποιίας], ενώ με ειδικά μηχανήματα εμπλούτιζε άργιλο με σκόνη από ψημένα κεραμίδια και τούβλα.

Μετά το θάνατο του Ευσταθίου Δηλαβέρη [1932], τα ηνία αναλαμβάνει ο γιος του Κρίτων, νυμ- φευμένος με την Αθηνά, αδελφή της Κατίνας Παξινού και κόρη του μεγάλου αλευροβιομήχανου Κωνσταντόπουλου. Ήταν ένας εξαιρετικά δραστήριος άνθρωπος, Βουλευτής [Πειραιώς και Νή- σων 1946-1950], ιδρυτής, ευεργέτης και πρόεδρος σε πολλά σωματεία της εποχής. Το 1935 αποφασίζει να επεκτείνει τις δραστηριότητές του κατασκευάζοντας ένα νέο εργοστάσιο πλινθο- κεραμοποιίας στην Κοκκινιά, το οποίο λειτούργησε μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1970, λί- γο μετά το θάνατο του [26 Φεβ. 1972].

Στη 1 Οκτ. του 2003 καταχωρήθηκε στο Μητρώο Ανώνυμων Εταιριών η απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία “Κεραμουργική Βιομηχανία ΚΡΙΤΩΝ ΕΥΣΤ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ ΑΕ”, με την οποία αποφασίστηκε η λύση της εταιρίας και η θέση της σε εκκαθάριση.

Πολλά δημόσια κτήρια είχαν πλακοστρωθεί με τις πλάκες Δηλαβέρη, όπως το Νοσοκομείο Ευαγγελισμός, το Στρατιωτικό Νοσοκομείο, η Ιερατική Σχολή, το Αμαλίειο Ορφανοτροφείο, η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, το Νοσοκομείο Παίδων, Το κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας στον Πειραιά, το Ζάννειο Νοσοκομείο, η Βασάνειος Ναυτική Σχολή, το Ακταίον στο Φάληρο, το Μουσείο των Δελφών, το Βαλλειάνειο Νοσοκομείο Κεφαλληνίας, το Νοσοκομείο Ζακύνθου και πολλά άλλα.

Πρόκειται για το μεγαλοπρεπές κτίριο τούβλινης δομής που βρίσκεται πίσω από το Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας-Πειραιά “Αγ. Παντελεήμων”. Η κατάστασή του σήμερα δυστυχώς παραμένει τραγική και μέρα με τη μέρα τραγικότερη, παρότι ανά περιόδους -που κατά τη γνώμη μας εκμεταλλεύονται επικοινωνιακά πότε οι μεν και πότε οι δε- το θέμα αναθερμαίνεται. Ένα από αυτά τα βαρύγδουπα και πολλά υποσχόμενα που συνέβησαν ήταν και η κίνηση της Δημοτικής αρχής το 2007. Το παρακάτω κείμενο έχει αναρτηθεί από το Γραφείου Τύπου του δήμου Νίκαιας στις 14 Αυγ. του 2007:

Το οικόπεδο ΔΗΛΑΒΕΡΗ ανήκει στο λαό της Νίκαιας
Με τη συμμετοχή εκατοντάδων κατοίκων της πόλης και με την πρωτοβουλία του Δήμου, ένας από τους μεγάλους ελεύθερους χώρους της Νίκαιας, άρχισε να αξιοποιείται προς όφελος της πόλης και των κατοίκων της.
Η Δημοτική Αρχή με συνεργεία του Δήμου και με τη συμμετοχή κατοίκων και μαζικών φορέων της πόλης, χθες Τετάρτη 11 Ιούλη έκαναν το πρώτο βήμα για να αποδοθεί το οικόπεδο Δηλαβέρη στο Δήμο και να διαμορφωθεί για ελεύθερη χρήση από τους κατοίκους της Νίκαιας.
Κατά την πρώτη ημέρα των κινητοποιήσεων του Δήμου, γκρεμίστηκαν τα συρματοπλέγματα του οικοπέδου, απομακρύνθηκαν μπάζα, ογκώδη αντικείμενα και μεγάλος όγκος σκουπιδιών. Ο χώρος επιστρώθηκα με χώμα και έγινε δεντροφύτευση, από τους μαζικούς φορείς της πόλης. Στη συνέχεια ο χώρος από εγκαταλελειμμένος σκουπιδότοπος που ήταν, πήρε ζωή με το λαϊκό γλέντι που έστησαν οι κάτοικοι.
Κατά την ομιλία του ο Δημάρχος Νίκαιας, Στέλιος Μπενετάτος, ανέφερε ότι το οικόπεδο Δηλαβέρη ήταν μόνο η αρχή και ότι Δήμος και κάτοικοι διεκδικούν όλους τους ελεύθερους χώρους της πόλης για αξιοποίηση προς όφελος των δημοτών βάζοντας φρένο σε όποιον θεωρεί ότι οι ελεύθεροι χώροι των πόλεων είναι πρόσφορο έδαφος για επιχειρηματική δραστηριότητα.
Κατά την κατάληψη και αξιοποίηση του χώρου στο οικόπεδο Δηλαβέρη ψηφίστηκε ομόφωνα το παρακάτω ψήφισμα:
“ΨΗΦΙΣΜΑ του ΔΗΜΟΥ ΝΙΚΑΙΑΣ, των ΜΑΖΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ και των ΚΑΤΟΙΚΩΝ της πόλης.
Σε μια εποχή που τα δάση καίγονται, οι παραλίες εκποιούνται, οι ελεύθεροι χώροι παραδίδονται στο ιδιωτικό κεφάλαιο για εμπορική χρήση, εμείς οι κάτοικοι και οι φορείς της πόλης απαιτούμε:

1. να προχωρήσει η Κυβέρνηση και το ΥΠΕΧΩΔΕ στην άμεση ολοκλήρωση της χρηματοδότησης για την απαλλοτρίωση του χώρου του ΔΗΛΑΒΕΡΗ
2. καλούμε του δημότες, τους εργαζόμενους, τη νεολαία της πόλης να περιφρουρήσουν το χώρο του ΔΗΛΑΒΕΡΗ και να το αναπτύξουν δημιουργικά προς όφελός τους
3. Προειδοποιούμε σε κάθε κατεύθυνση: οι ελεύθεροι χώροι της πόλης μας θα μείνουν για χρήση στους δημότες και όσους απεργάζονται σχέδια εμπορευματοποίησης τους καλό θα είναι να παραιτηθούν από αυτά
4. ο λαός της Νίκαιας έχει και εμπειρία από αντίστοιχους αγώνες και θέληση που εκφράστηκε με πολλούς τρόπους για να κατακτήσει ελεύθερους χώρους που δικαιούται, και αυτό πρέπει να το ξέρουν καλά όσοι βλέπουν κέρδος από την αναπνοή μας και όσοι τους στηρίζουν”.

Σημ.: Ύστερα από σχετική έρευνα στην περιοχή, κάτοικοι μας εκμυστηρεύτηκαν πως η όλη εκδήλωση είχε να κάνει με την συμβολική φύτευση 10-15 δενδρυλλίων και το ψήσιμο ορισμένων λουκάνικων. Αναζητώντας κάτι παλαιότερο ανακαλύψαμε πως ύστερα από την συγκεκριμένη δράση και την απομάκρυνση των τηλεοπτικών συνεργείων, το οικόπεδο είχε παραδοθεί και πάλι στο έλεος του Θεού.

Δείτε τη Νίκαια σε μεγάλο χάρτη

Πριν ελάχιστα μόνο χρόνια η κατάσταση του κτίσματος ήταν πολύ καλύτερη, αλλά δυστυχώς η απουσία φύλαξης, φροντίδας και αγάπης, έφεραν το παλιό εργοστάσιο στην κατάσταση που μας καταμαρτυρούν οι φωτογραφίες.

.

Σε αντιπαράθεση όλων αυτών, εμείς έχουμε να σας παρουσιάσουμε κάτι που μόνο να το ζηλέ- ψουμε μπορούμε. Αυτό δεν είναι άλλο από το Βιομηχανικό Μουσείο Πλινθοποιίας “Τσαλαπάτα” στον Βόλο.

Η ιστορική σημασία του εργοστασίου, η ανάγκη διατήρησης της βιομηχανικής κληρονομιάς, αλλά και η κεντρική του θέση στον ιστό της πόλης, συνετέλεσαν στην απόφαση της Δημοτικής αρχής του Βόλου να επιλεγεί το συγκρότημα ως επίκεντρο των παρεμβάσεων αναβάθμισης της συνοικίας των Παλαιών μέσω της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας URBAN.

Στα πλαίσια του προγράμματος URBAN, το εργοστάσιο αγοράσθηκε από τον δήμο Βόλου το 1995 και χρηματοδοτήθηκε η αποκατάσταση των κτιρίων και η ένταξη σ’ αυτά νέων χρήσεων για τη δημιουργία ενός σύγχρονου πολυδύναμου πολιτιστικού κέντρου, αφιερωμένου στη βιομηχα- νική και χειροτεχνική παράδοση και την καλλιτεχνική δημιουργία, το οποίο περιλαμβάνει:

• Μουσείο Βιομηχανικής Ιστορίας.
• 20 χειροτεχνικά εργαστήρια, εκθετήρια και μικρά εμπορικά καταστήματα για παραδοσια- κά προϊόντα της περιοχής.
• Χώρους εκθέσεων και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, βιβλιοθήκη, αίθουσα video-wall και κι- νηματογράφο.
• Χώρους αναψυχής [καφέ, εστιατόριο, ουζερί]

Σας συνιστούμε ανεπιφύλακτα να το επισκεφτείτε. Πρόκειται για ένα από τα πιο αξιόλογα βιομηχανικά μουσεία της χώρας, που βρίσκεται μέσα σε έναν πραγματικά θαυμάσιο χώρο. Ας ελπίσουμε πως κάποτε, κάποια Δημοτική αρχή στη Νίκαια, θα μπορούσε να έχει ελάχιστη από την αγάπη που έχει για την κληρονομιά της η Δημοτική αρχή του Βόλου.

.

Σύμφωνα με πληροφορίες η δημοτική αρχή της Νίκαιας, αφού πρώτα συστηματικά υπονόμευσε και εγκατέλειψε τον χώρο, έχει προσχωρήσει σε κατεδάφιση όποιου κτηρίου την εμποδίζει [παρουσιάζοντάς το ως ακατάλληλο, επικίνδυνο και κατεδαφιστέο] για το μεγαλε- πήβολο σχέδιο της που δεν είναι άλλο από την εγκατάσταση στο οικόπεδο γηπέδων 5×5. Δυστυχώς για το ιστορικό κτίριο ο χώρος αυτός βεβηλώνεται καθημερινά από ανθρώπους και φορείς που θέλουν να τον εκμεταλλευτούν εν’ αγνεία ακόμα και τον ιδιοκτητών του. Θα επαν- έλθουμε…

.

Μοιράσου το στο facebook

Σχετικά Posts

• Πλινθοκεραμοποιείο Τσαλαπάτα
• Μουσείο Τσαλαπάτα
• Γραφείο Τύπου Δήμου Νίκαιας: Το οικόπεδο ΔΗΛΑΒΕΡΗ ανήκει στο λαό της Νίκαιας
• Νίκαια SOS: Κτήμα Δηλαβέρη Νίκαια 06.2009
• Δ. Λιντζέρης: Tο οικόπεδο Δηλαβέρη ανήκει στη Νίκαια

.