Στις 17 Αυγούστου του 1944 γράφτηκε μια από τις πιο αιματοβαμμένες σελίδες της ιστορίας της χώρας όταν Γερμανικά και Ελληνικά Τάγματα Ασφαλείας εκτέλεσαν στην πλατεία της Οσίας Ξένης στη Νίκαια δεκάδες συμπατριώτες μας – αγωνιστές της αντίστασης.

Για να τιμηθεί η μνήμη τους, στο σημείο που έγιναν οι εκτελέσεις -στη μάνδρα- δημιουργήθηκε ένα μικρό μουσείο. Στην πλατείας της Οσίας Ξένης, δίπλα από το υφαντήριο που πλημμύρισε με το αίμα των κατοίκων της Κοκκινιάς, δημιουργήθηκε ένας πολύ όμορφος χώρος, ζεστός και φιλόξενος. Αποφάσισα λοιπόν να τον επισκεφτώ και να γράψω τις εντυπώσεις μου στο halkidona.

Προβολή Μουσείο Μάνδρας Μπλόκου σε χάρτη μεγαλύτερου μεγέθους

Πλησιάζοντας στο μουσείο η εικόνα με απογοήτευσε. Δυστυχώς ο πεζόδρομος που βρίσκεται στον ιερότερο χώρο της πόλης μας, πίσω από την αρχιεπισκοπή και το σχολείο, το σημείο ακριβώς που γίνεται η κατάθεση στεφάνων, έχει καταντήσει parking για τα αυτοκίνητα των ασυνείδητων κατοίκων κρύβοντας έτσι την επιγραφή του μνημείου. Δίπλα ακριβώς, διαπίστωσα ακόμα ένα χαρακτηριστικό της αδιαφορίας των ανιστόρητων συνανθρώπων μας: το εξωτερικό μέρος του υφαντήριου ήταν γραμμένο όλο με spay. Εικόνες πραγματικά θλιβερές για τον επισκέπτη που δυστυχώς προσβάλουν.

Στην είσοδο συνάντησα τον κ. Λάζαρο Κωνσταντινίδη, τον εκπρόσωπο που έστειλε να μου μιλήσει για τα γεγονότα, το παράρτημα της ΠΕΑΕΑ [Πανελλήνια Ένωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης] στη Νίκαια. Ήταν μεγάλη μου τιμή και τον ευχαριστώ και αυτόν και την τοπική οργάνωση. Ευτυχώς είχε κλειδιά και έτσι δεν χρειάστηκε να περιμένουμε έξω ως να ‘ρθει ο φύλακας.

Μπαίνοντας στο προαύλιο χώρο το σκηνικό αλλάζει και αμέσως οι κακές εντυπώσεις που σχημάτισα από την εξωτερική εμφάνιση ανατρέπονται. Το γρασίδι, η διαμόρφωση, τα μνημεία και οι προτομές δένουν αρμονικά και ήσυχα, δίχως πολλά-πολλά, όπως πρέπει. Δίπλα, το μουσείο. Ένας μικρός χώρος, υπέροχα φωτισμένος και διαμορφωμένος κατάλληλα για να υποδεχτεί κόσμο που διψά για να μάθει. Πρόκειται για το πρώτο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Ουσιαστικό ενδιαφέρον για της αγορά των κτιρίων εκδηλώθηκε τον Αύγουστο του 1975 αλλά η όλη προσπάθεια ολοκληρώθηκε το 1982. Τον Ιούνιο του 1986 ολοκληρώθηκε το έργο διαμόρφωσης του χώρου και λίγο αργότερα, μια ημέρα μετά την θλιβερή επέτειο, στις 18 Αυγούστου του ίδιου χρόνου έγιναν και τα εγκαίνια. Το 2004 πραγματοποιείται η τελευταία ριζική ανανέωση του Μουσείου την οποία διατηρεί ως σήμερα.

Στους ειδικά διαμορφωμένους στύλους, ο επισκέπτης μπορεί να κινηθεί ανάμεσα στο δάσος που δημιουργούν τα λάβαρα και να “συνομιλήσει” με τους ήρωες.

Ο χώρος αυτός είναι κλειστός για τον επισκέπτη. Ανοίγει μόνο μετά από σχετική αίτηση που πρέπει να γίνει στο Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων του Δήμου Νίκαιας. Δυστυχώς η γραφειοκρατία και η αδιαφορία ορισμένων για το μοναδικό ίσως μνημείο της πόλης, για το μοναδικό αξιοθέατο, αγγίζει και το μουσείο. Παρότι τα παιδιά στο Γραφείο Δημοσιών Σχέσεων αλλά και ο Αντιδήμαρχος ήταν άψογοι απέναντι μου και τους ευχαριστώ ιδιαιτέρως, οφείλουμε -και πιστεύω θα συμφωνήσουν και οι ίδιοι μαζί μου- να πούμε πως το μουσείο πρέπει να ξανανοίξει με πρόγραμμα και κανονική συντήρηση.  Προσπέρασα γρήγορα όμως αυτή τη συζήτηση με τον φύλακα που ήρθε λίγο αργότερα και τον κ. Λάζαρο και του ζήτησα να μου μιλήσει για τα γεγονότα:

Στο σημείο αυτό, στις 17 Αυγούστου του 1944, έγινε το μεγάλο μπλόκο. 2500 ταγματασφαλίτες, τσολιάδες τότε ντυμένοι -Γερμανοί και Έλληνες- μπλόκαραν την Κοκκινιά. Προτού ξημερώσει ακούσαμε τα χωνιά να φωνάζουν: “Όλοι οι άντρες, από 14 μέχρι 60 χρονών, να παρουσιαστούν στην πλατεία της Οσίας Ξένης. Όσοι δεν παρουσιαστούν και συλληφθούν στο σπίτι τους, θα εκτελούνται επιτόπου”. Πράγματι, αυτό και έγινε. Συγκεντρώθηκαν χιλιάδες κόσμου και όσοι συνελήφθησαν κρυμμένοι στα σπίτια τους εκτελέστηκαν.

Στην πλατεία τους περίμεναν μασκοφόροι ο Βακαλόπουλος, ο Μπαντράνης και ο κουρέας [Μπεμπέκογλου] και δείχνανε συναγωνιστές. Στη συνέχεια τους φέρνανε εδώ στη Μάντρα και τους εκτελούσαν οι Γερμανοί. Σκότωσαν 134, μεταξύ αυτών φέρανε και την Διαμάντω την Κουμπάκη που ήταν 19 ετών. Την φέρανε για να προδώσει. Παρότι την βασάνισαν όμως, δεν πρόδωσε κανέναν. Σκοτώσανε και άλλους 35 απάνω στα Αρμένικα, στο γήπεδο του Ιωνικού που εκεί τα παιδιά δώσανε την μάχη και σκοτώθηκαν μέχρι ενός. Αφού τελείωσε η αιματοχυσία, σκοτώσανε και τον Μπαντράνη γιατί σήκωσε έναν που δεν είχε καμιά σχέση με την αντίσταση.

Στη συνέχεια πήρανε 5000 από τον κόσμο που είχε συγκεντρωθεί και τους πήγανε με πορεία στο Χαϊδάρι που ήταν το στρατόπεδο συγκέντρωσης. Πολλοί πήγανε στην Γερμανία και μια μεγάλη μερίδα από αυτούς δεν γύρισαν ποτέ πίσω…

Ολόκληρη τη συνέντευξη με τον κ. Λάζαρο Κωνσταντινίδη μπορείτε να την ακούσετε στο ηχητικό ντοκουμέντο που θα βρείτε εδώ: η Συνέντευξη

Την επίσκεψη στο μουσείο, τη συστήνω ανεπιφύλακτα σε όλους τους Νικαιώτες. Είναι μια θαυμάσια ευκαιρία για βόλτα στην πόλη. Δεν υπάρχουν πολλές τέτοιες ευκαιρίες στη Νίκαια και πιστεύω πως πρέπει να δείξουμε ότι τις έχουμε ανάγκη.

Στον Μιχάλη Παυλίδη [1927-2005], αντάρτη στον ΕΛΑΣ, ήρωα της αντίστασης, ομαδάρχη στα Ιερά Βουνά του Γράμμου και του Βίτσι, που χτυπήθηκε από σφαίρα αλλά δεν έφυγε ποτέ από τον αγώνα. Που αρνήθηκε αργότερα να παραδώσει τα όπλα μαζί με την γυναίκα του Σοφία [αντάρτισσα και αυτή] και εξορίστηκε από “πατριώτες” στη παγωμένη Τασκένδη. Στον δικό μου ήρωα. Για ‘σένα παππού…

.

Μοιράσου το στο facebook

Σχετικά Posts

• Το Μπλόκο της Κοκκινιάς, 17 Αυγούστου 1944
• Το μεγάλο Μπλόκο της Κοκκινιάς
• Δήμος Νίκαιας: Μουσείο Μάνδρας Μπλόκου Κοκκινιάς
  
• Γνώρισα έναν του Μπλοκου της Κοκκινιας

.